Leer- en schoolplichtig?
U wilt met uw kinderen voor een bepaalde periode naar het buitenland. Als aan de volgende voorwaarden is voldaan, is het aan te raden in gesprek te gaan met de leerplichtambtenaar (LPA):
• Het kind is leerplichtig (maand nadat het kind vijf jaar is geworden tot startkwalificatie tussen 16 en 18 jaar) of wordt leerplichtig als u weg bent.
• Het kind staat ingeschreven in de gemeentelijke basisadministratie (GBA)
Wij raden u in dat geval tijdig met de LPA een afspraak te maken. Het gesprek kan resulteren in drie uitspraken:
• U krijgt toestemming, mits u het kind wordt ingeschreven op een school in het buitenland en deze school regelmatig bezocht gaat worden.
• U krijgt geen toestemming, omdat volgens de wet in Nederland leerplicht feitelijk de plicht is de school fysiek regelmatig te bezoeken.
• De LPA accepteert een inschrijving via de Wereldschool, omdat al meer dan zestig jaar blijkt dat dit goed onderwijs is.
Argumenten - die overigens geen juridische basis hebben - die u kunt aanvoeren in het gesprek met de LPA zijn:
• De geest van de wet is dat het onderwijs wordt geborgd, zodat er geen achterstand ontstaat. Met de Wereldschool heeft u die zekerheid.
• De school geeft aan dat het geen probleem is, mits het onderwijs maar wordt geregeld. Dit moet u dan uiteraard wel eerst met de school bespreken.
• De leerplichtwet uit 1969 en de aanpassing hiervan in 1994 houden geen rekening met een veel nieuwere wet, namelijk die van het recht op verlofsparen in het kader van de levensloopregeling.
• Diverse gemeenten accepteren het wel, mits het onderwijs goed is geregeld.
• Voor de ontwikkeling van kinderen is het goed eens een tijdje in een andere cultuur door te brengen en ook figuurlijk over de grenzen heen te kijken.
Er is een beroepsmogelijkheid, maar die levert in de regel geen positief resultaat op. Bedenk dat de LPA alleen de wet handhaaft en het beleid van het college van B&W uitvoert en u niet persoonlijk een hak wil zetten. Kwaad of onbeleefd worden is niet gepast en leidt tot niets.
Wat kunt u doen bij een afwijzing van de LPA?
U kunt het kind uitschrijven uit de GBA. Dit kan alleen als u een adres hebt in het buitenland, bijv. familie of vrienden, en het kind daar tijdelijk laat wonen. NB. Uzelf kunt in Nederland blijven wonen, want een kind hoeft niet op hetzelfde adres te wonen als de ouders. Momenteel staat ter discussie of het acceptabel is dat de ouders wel in de GBA staan ingeschreven, maar het kind niet. Zodra daar duidelijkheid over is, zullen we dit vermelden (mededeling van juni 2010).
Let erop dat u tijdig met uw zorgverzekeraar overlegt, want het is niet vanzelfsprekend dat de ziektekosteverzekering rechtsgeldig blijft als het kind niet meer in Nederland woont! Ook kan het betekenen dat voor die periode de kinderbijslag niet doorloopt. Hierover kan de Sociale Verzekeringsbank SVB u informeren. Kinderen vanaf 15 jaar bouwen voor die periode geen AOW op. Dit is 2% per jaar! Woont uw kind voor die periode in het buitenland, dan valt het onder de wetgeving van dat land. In vrijwel alle landen wordt een vorm van huisonderwijs geaccepteerd, zeker voor expats. Als men er al naar vraagt, volstaat in de regel een bewijs van inschrijving bij de Wereldschool.
Ouders zijn primair verantwoordelijk voor de leerplicht van hun kinderen. Ouders die de Leerplichtwet overtreden kunnen een proces verbaal krijgen, dat kan leiden tot vervolging door de rechtbank. Soms scheelt het als het onderwijs aantoonbaar is geregeld, maar een rechter hoeft daar geen rekening mee te houden. Een misverstand is dat de leerplichtwet met terugwerkende kracht werkt, dus dat als het gezin niet in de GBA stond toen u weg was, u bij terugkeer alsnog veroordeeld kunt worden. De leerplichtwet geldt alleen als men in Nederland verblijft.
Wat u niet moet doen
Soms stelt een de school voor het kind ingeschreven te houden op school en wat materiaal mee te geven. Dit stuit op een juridisch en op een praktisch bezwaar:
• Juridisch gezien mag een school voor gewichtige omstandigheden tot maximaal tien aaneengesloten dagen, een keer per schooljaar, extra vrij geven. Bij gewichtige omstandigheden gaat het om zaken die buiten de wil van de ouders liggen. Vakantie kan aldus nooit onder 'gewichtige omstandigheden' worden begrepen. Een uitzondering is gemaakt voor ouders die vanwege de specifieke aard van hun beroep niet tijdens de schoolvakanties op gezinsvakantie kunnen. Naast dat de school in overtreding is, loopt u het risico dat bij controle door de LPA, deze alsnog een proces-verbaal opmaakt met een rechtzaak tot gevolg.
• In de praktijk blijkt het verzorgen van onderwijs op afstand, zoals de Wereldschool dat biedt, door een school niet goed geregeld kan worden. Immers, de school heeft geen specifieke handleidingen voor de ouders, bezit meestal geen webbased leerlingvolgsysteem en heeft geen docenten met ervaring in het op afstand begeleiden. Tevens hebben deze leerkrachten meestal geen tijd om specifieke vragen te beantwoorden, (snel) toetsen na te kijken, etc.
Sommige LPA's geven wel toestemming, mits uw kind in het andere land op een school wordt aangemeld en daar ook daadwerkelijk heen gaat. Bedenk dat uw kind daar een gigantische taalachterstand heeft t.o.v. van zijn of haar klasgenootjes, aannemende dat het kind de taal van dat land niet voldoende beheerst. Het gevolg is dat het kind een forse achterstand oploopt vanwege de taalkloof. Ook moet men zich realiseren dat niet in ieder land een kind op zesjarige leeftijd (groep 3) leert lezen en schrijven. In veel Angelsaksische landen is dat al op vijfjarige leeftijd en in Scandinavië pas op zevenjarige leeftijd. Dus ook in die zin is het niet gezegd dat het onderwijs aansluit. Ergo, er wordt dan wel aan de regels voldaan, maar het effect is contraproductief, namelijk een forse leerachterstand en zo mogelijk ook een aversie jegens het naar school gaan. Bij kinderen in het voortgezet onderwijs die bijv. een paar maanden een school kunnen volgen in een Engelstalig land (of een andere taal die ze redelijk goed beheersen) kan het uiteraard wel een goede oplossing zijn.
Uzelf (ook) uitschrijven?
U wordt geacht uzelf uitschrijven als u verwacht dat u binnen één jaar minstens acht maanden in het buitenland te zijn. Deze periode hoeft niet aaneengesloten te zijn. U kunt zich vanaf vijf dagen voor uw vertrek uitschrijven bij de gemeente. U kunt dit persoonlijk of schriftelijk doen. U ontvangt hierna een bewijs van uitschrijving. De gemeente stelt instanties die zijn aangesloten op de GBA, zoals de Belastingdienst of een pensioenfonds, op de hoogte van uw nieuwe adres in het buitenland.