Leerplicht

Wie met leerplichtige kinderen (tijdelijk) naar het buitenland vertrekt, kan te maken krijgen met de Leerplichtwet. Het maakt daarbij verschil of u zich wel of niet uitschrijft uit Nederland. Leerplicht geldt voor kinderen vanaf de eerste dag van de maand nadat een kind 5 jaar wordt tot het behalen van een startkwalificatie tussen 16 en 18 jaar. Als startkwalificatie  wordt gezien een havo of vwo diploma of een mbo-diploma vanaf niveau 2. Deze wet geldt voor alle ingezetenen van Nederland.

Als u zich met uw kind(eren) voor de duur van uw buitenlandverblijf uitschrijft uit Nederland, is de Leerplichtwet niet langer van kracht. U krijgt dan te maken met de wetgeving van het land waar u zich inschrijft. Op het gebied van de leerplicht kan die afwijken van de Nederlandse wetgeving. In vrijwel alle landen wordt een vorm van thuisonderwijs geaccepteerd, zeker voor expats. Als men er al naar vraagt, volstaat in de regel een bewijs van inschrijving bij de Wereldschool. 

Als u zich niet uitschrijft en dus op papier in Nederland blijft wonen, moet u ruim voor vertrek contact opnemen met de leerplichtambtenaar van uw gemeente. U moet kunnen aantonen dat uw kind tijdens de afwezigheid onderwijs krijgt dat voldoet aan de wettelijke eisen.

Gesprek met de leerplichtambtenaar

U kunt via uw gemeente  een gesprek aanvragen met de leerplichtambtenaar (LPA) om toestemming te vragen om uw kind(eren) voor een korte tijd mee te nemen naar het buitenland. In de praktijk blijkt dat het erg lastig is om toestemming te krijgen om kinderen mee te nemen naar het buitenland. Het is daarom belangrijk dat u het gesprek goed voorbereidt en met een gedegen plan komt hoe u het onderwijs gaat organiseren.

Argumenten - die overigens geen juridische basis hebben - die u kunt aanvoeren in het gesprek met de LPA zijn:

  • De geest van de wet is dat het onderwijs wordt geborgd, zodat er geen achterstand ontstaat. Met de Wereldschool heeft u die zekerheid.
  • De school geeft aan dat het geen probleem is, mits het onderwijs maar wordt geregeld. Dit moet u dan uiteraard wel eerst met de school bespreken.
  • Diverse gemeenten accepteren het wel, mits het onderwijs goed is geregeld.
  • Voor de ontwikkeling van kinderen is het goed een tijdje in een andere cultuur door te brengen en ook figuurlijk over de grenzen heen te kijken.
  • Kinderen die terugkeren en via de Wereldschool hebben geleerd, vinden zonder problemen de aansluiting op school.

Het gesprek kan resulteren in drie uitspraken:

  • U krijgt toestemming, mits het kind wordt ingeschreven op een school in het buitenland en deze school regelmatig bezocht gaat worden.
  • U krijgt geen toestemming, omdat volgens de wet in Nederland leerplicht feitelijk de plicht is de school fysiek regelmatig te bezoeken.
  • De LPA accepteert een inschrijving via de Wereldschool.

Krijgt u geen toestemming dan is er een beroepsmogelijkheid, maar die levert in de regel geen positief resultaat op. Bedenk dat de LPA alleen de wet handhaaft en het beleid van het college van B&W uitvoert en u niet persoonlijk een hak wil zetten. 

Wat kunt u doen bij een afwijzing van de leerplichtambtenaar?

U kunt uw kind uitschrijven uit de GBA. Dit kan alleen als u een (tijdelijk) adres hebt in het buitenland (bijv. bij familie of vrienden) en het kind daar tijdelijk laat wonen.
NB. In januari 2011 heeft een rechter echter geoordeeld dat het kind in principe de ouder volgt (BW 1 art. 12). Vanuit die optiek is het veiliger als een van beide ouders zich ook uitschrijft. Bedenk wel dat de opbouw van de AOW voor die ouder dan ook stopt zodra hij/zij langer dan acht maanden in het buitenland verblijft tot aan de terugkeer.

U kunt zich vanaf vijf dagen voor uw vertrek uitschrijven bij de gemeente. U kunt dit persoonlijk of schriftelijk doen. U ontvangt hierna een bewijs van uitschrijving. De gemeente stelt instanties die zijn aangesloten op de GBA, zoals de Belastingdienst of een pensioenfonds, op de hoogte van uw nieuwe adres in het buitenland. Schrijft u zich uit Nederland, laat u dan goed informeren over de consequenties (belasting, AOW, verzekeringen) en zoek uit of in het land van bestemming thuisonderwijs is toegestaan. 

Ouders zijn primair verantwoordelijk voor de leerplicht van hun kinderen. Ouders die de Leerplichtwet overtreden kunnen een proces verbaal krijgen, dat kan leiden tot een rechtszaak. Soms scheelt het als het onderwijs aantoonbaar is geregeld, maar een rechter hoeft daar geen rekening mee te houden. Een misverstand is dat de leerplichtwet met terugwerkende kracht werkt, dus dat als het gezin niet in de GBA stond ingeschreven toen u weg was, u bij terugkeer alsnog veroordeeld kunt worden. De leerplichtwet geldt alleen als men in Nederland verblijft.

Wat u niet moet doen

  • Uw kind op de school in Nederland ingeschreven houden. Een school mag zelf maximaal 10 dagen extra verlof geven. Gaat u langer naar het buitenland dan is de school  in overtreding en loopt u het risico dat bij controle door de LPA, alsnog een proces-verbaal te krijgen. Daarnaast blijkt in de praktijk dat het verzorgen van onderwijs op afstand, zoals de Wereldschool dat biedt, door een school niet goed geregeld kan worden. Het meenemen van schoolmaterialen is niet voldoende. Immers, de school heeft geen specifieke handleidingen voor de ouders, bezit meestal geen webbased leerlingvolgsysteem en heeft geen docenten met ervaring in het op afstand begeleiden.
  • Uw kind voor een korte periode (<8 maanden) in te schrijven op een buitenlandse school, zonder aanvulling van de Wereldschool. Bedenk dat uw kind een gigantische taalachterstand heeft t.o.v. van zijn of haar klasgenootjes, aannemende dat het kind de taal van dat land niet voldoende beheerst. Het voor een zo'n korte periode overschakelen naar een ander systeem kost een kind heel veel energie en leidt vaak tot een forse achterstand vanwege de taalkloof en aansluitingsproblemen. Bovendien moet uw kind daarna weer terug schakelen naar het Nederlandse systeem.

U kunt in dat geval beter kiezen voor een combinatie van Wereldschoolonderwijs en lokaal onderwijs, zodat achterstanden worden voorkomen.  Soms is het mogelijk om kinderen mee te laten doen met vakken zoals gymnastiek en tekenen. Kinderen in het middelbare onderwijs kunnen soms op school zelfstandig werken.